Przeszkody małżeńskie są to okoliczności wyłączające możliwość zawarcia małżeństwa.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy wskazuje szereg sytuacji, które wyłączają możliwość zawarcia małżeństwa. Sformalizowanie związku pomimo ich wystąpienia może w późniejszym czasie skutkować unieważnieniem małżeństwa.

Przeszkodami małżeńskimi są:

1. Nieosiągnięcie odpowiedniego wieku – z zasady jest to ukończenie 18 r.ż., wyjątkowo ukończenie 16 lat,
2. Ubezwłasnowolnienie całkowite – przesłanka należy do przeszkód nieusuwalnych,
3. Choroba psychiczna lub niedorozwój umysłowy – co do zasady osoby cierpiące na poważne choroby psychiczne lub niedorozwój umysłowy nie mogą zawrzeć małżeństwa, jednak należy to już do oceny odpowiednich organów,
4. Bigamia – wynika z zasady monogamii, czyli bycia związanym tylko z jedną osobą węzłem małżeńskim,
5. Pokrewieństwo przyszłych małżonków – dotyczy krewnych w linii prostej i rodzeństwa,
6. Powinowactwo przyszłych małżonków – dotyczy tylko powinowatych w linii prostej, a przy unieważnieniu małżeństwa ustaje,
7. Przysposobienie – przeszkoda nieusuwalna, co wynika z natury instytucji stosunku przysposobienia, której celem jest naśladowanie rodziny biologicznej,
8. Złożenie wadliwego oświadczenia woli – dotyczy to braku świadomości w chwili wyrażenia woli, błędu co do tożsamości drugiej osoby i bezprawnej groźby.

Można unieważnić małżeństwo tylko z przyczyn wskazanych w kodeksie. Nigdy nie unieważnia się małżeństwa z mocy prawa, dlatego konieczne jest wytoczenie powództwa o unieważnienie.

Wyrok unieważniający małżeństwo ma charakter konstytutywny i może wywoływać różne skutki. Najczęściej będzie to uznanie małżeństwa za nieważne od samego początku z mocą wsteczną. Jest również możliwe podtrzymanie części skutków unieważnionego małżeństwa, takich jak np. traktowanie wspólnego dziecka urodzonego z takiego unieważnionego później związku małżeńskiego jako dziecka małżeńskiego.